Między Nami, na Bülowstraße: Secesyjna Duma i Obietnica „Miasta-Ogrodu”.

Park Jana Kochanowskiego w Bydgoszczy

Po lewej stronie widać powstający Park Jana Kochanowskiego. Wyznaczony już w 1901 roku, stanowił kluczowy element idei „Miasta-Ogrodu”. Proces jego kształtowania trwał kilka lat. Do 1920 roku i w czasie II wojny światowej nosił nazwę Bismarck Garten. Od 1920 roku jest to Park Kochanowskiego. W 1960 roku w parku stanęła rzeźba Łuczniczki – jednej z architektonicznych ikon naszego miasta.

„Miasto-ogród” i jego architektura

Ponieważ nowopowstająca dzielnica miała być wizytówką miasta, kamienice przy Al. Mickiewicza nie ustępowały architekturą i gabarytami swoim odpowiednikom w innych miastach Prus i Europy. Był to manifest lokalnej ambicji. Spójrzmy na zabudowę. Widoczny kompleks pod numerami 1, 3, 5 i 7 to czysta secesja, budowana zgodnie z niemiecką odmianą stylu – Jugendstil.

Budynki urzekają przede wszystkim spokojną, wyważoną formą, w której główną rolę grają miękkie, falujące linie. To właśnie one nadają rytm balkonom i loggiom, a faliste szczyty oraz łukowe obramowania okien domykają tę harmonijną całość. Co ciekawe, choć secesja kojarzy się z roślinną swobodą, tutaj motywy organiczne spotykają się z dyscypliną geometrii – dekoracje zamknięto w surowych prostokątach i kwadratach, tworząc uporządkowane szlaki i fryzy. Całość zyskuje niemal pałacowy sznyt dzięki wyraźnym nawiązaniom do baroku: dumnym ryzalitom nakrytym kopułami oraz charakterystycznym wieżyczkom zwieńczonym ozdobnymi hełmami.

Lokalne Talenty

Kamienice 1, 5, 7 i 9 zaprojektował Rudolf Kern, niemiecki architekt, który pracował w Bydgoszczy w latach 1903–1914. Co godne podkreślenia – Kern zamieszkał tu, w kamienicy narożnej przy Al. Mickiewicza 1. Był to jeden z naszych architektów, tworzący piękno między nami, na bydgoskiej ziemi. W kamienicy pod numerem 9, w latach 1905–1921, mieściło się prestiżowe Bydgoskie Konserwatorium Muzyczne.

Kamienicę pod numerem 3 zaprojektował Erich Lindenburger, kolejny wybitny twórca związany z miastem. Dalej widać przerwę, gdzie później stanie narożna kamienica, przy skrzyżowaniu z ulicą 20 Stycznia 1920 roku.

Następnie wzrok przesuwa się w stronę zabudowy, która stanowiła architektoniczną wizytówkę rodzącej się dzielnicy. Perspektywę otwiera monumentalna kamienica narożna u zbiegu dzisiejszych ulic Mickiewicza i 20 stycznia 1920 roku, wzniesiona w 1903 roku, która swoją skalą zapowiadała wielkomiejski rozmach alei. Tuż za nią wyrasta zespół trzech okazałych willi, będących ucieleśnieniem marzeń o luksusie w otoczeniu zieleni.

Pierwsza z nich (Mickiewicza 11) powstała na przełomie 1903 i 1904 roku, wyznaczając nowy standard estetyczny dla sąsiednich parceli. Kolejna posesja, obejmująca numery 13 i 15, to dzieło wspomnianego już wcześniej Rudolfa Kerna. Architekt, budując ją w tym samym czasie, nie tylko projektował dla innych, ale sam stał się częścią tej społeczności, wybierając sąsiednią ulicę na swój dom. Fakt, że tak uznani twórcy lokowali tu swoje projekty – i swoje życie – był dla ówczesnych bydgoszczan najwyższym „znakiem jakości”.

To jednak nie koniec architektonicznych popisów w tym rzędzie. Ostatni budynek w tym ciągu, tylko częściowo widoczny na kadrze, to kamienica przy Mickiewicza 17. Wzniesiona w 1906 roku, stanowi szczególny punkt na mapie miasta – był to bowiem trzeci dom własny Józefa Święcickiego. Architekt, którego nazwisko stało się synonimem bydgoskiego blichtru, twórca Hotelu pod Orłem i dziesiątek najpiękniejszych fasad w centrum, nie mógł wybrać lepszego miejsca, by postawić swoją osobistą pieczęć na tkance miasta. Obecność Święcickiego i Kerna domykała symbolicznie proces tworzenia nowej elity – tak architektonicznej, jak i towarzyskiej.

Dalej nasz wzrok przesuwa się w stronę zabudowy, która stanowiła architektoniczną wizytówkę rodzącej się dzielnicy. Perspektywę otwiera monumentalna kamienica narożna u zbiegu dzisiejszych ulic Mickiewicza i 20 stycznia 1920 roku, wzniesiona w 1903 roku, która swoją skalą kontynuuje wielkomiejski rozmach alei. Tuż za nią wyrasta zespół trzech okazałych willi, będących ucieleśnieniem marzeń o luksusie w otoczeniu zieleni.

Pierwsza z nich (Mickiewicza 11) powstała na przełomie 1903 i 1904 roku, wyznaczając nowy standard estetyczny dla sąsiednich parceli. Kolejna posesja, obejmująca numery 13 i 15, to dzieło wspomnianego już wcześniej Rudolfa Kerna. Architekt, budując ją w tym samym czasie, nie tylko projektował dla innych, ale sam stał się częścią tej społeczności, wybierając tę ulicę na swój dom. Fakt, że tak uznani twórcy lokowali tu swoje projekty – i swoje życie – był dla ówczesnych bydgoszczan najwyższym „znakiem jakości”.

To jednak nie koniec architektonicznych popisów w tym rzędzie. Ostatni budynek w tym ciągu, tylko częściowo widoczny na kadrze, to kamienica przy Mickiewicza 17. To nie był kolejny „projekt z katalogu” – to był osobisty manifest samego Józefa Święcickiego, bydgoskiego architekta-celebryty, który po latach projektowania luksusów dla innych, postanowił w 1906 roku stworzyć swój własny, trzeci już w karierze dom. Zamiast krzykliwego blichtru, z którego słynął przy ulicy Gdańskiej, zaserwował tu dojrzałą, elegancką secesję, dając jasno do zrozumienia: „Jestem u siebie, w najlepszym miejscu w mieście”. To był architektoniczny popis mistrza, który wiedział, że tam, gdzie on kładzie fundamenty, tam właśnie bije serce nowoczesnej Bydgoszczy. Wybierając adres Mickiewicza 17 niewątpliwie postawił kropkę nad „i” w temacie prestiżu tej ulicy.